Archiwum 02 lutego 2016


lut 02 2016 Wstęp - średniowiecze
Komentarze: 0

 Wstęp – Średniowiecze Szukamy początku sztuki nowszej poza fazą starochrześcijańską sztuki antycznej zadając pytanie czy znajdzie się tam początek pewnego zamkniętego w sobie procesu rozwojowego. Ten początek to sztuka wędrówki ludów, która widzimy w średniowieczu. Worringer dopatrywał się ducha gotyckiego średniowiecza już w plecionkach ze wstęg i rzemieni, wytworach tej wczesnej sztuki północnej. Te wczesne plecionki i pełne fantazji układy linii znajdują swój ciąg dalszy w ornamentyce romańskiej i gotyckich zakrętasach. Sztuka pozostająca w związku z wędrówką ludów posiada swa paralelę we wszystkiej sztuce początkującej. Sztuka ta, jako sztuka wczesna, przedstawia wielorakie analogie do wczesnej sztuki antycznej, do sztuki miceńskiej lub kreteńskiej, lub najwcześniejszej archaicznej sztuki gotyckiej.  Sztuka z okresu wędrówki ludów jest nie tylko nowym początkiem, ale także sztuka prymitywną w pozytywnym sensie. W tych stuleciach dokonał się jeden z największych przewrotów w dziejach świata: wtargnięcie nowych, młodzieńczych ludów do świata starożytnego – przedstawiciele starych kultur nazywali te młode ludy „barbarzyńcami”. Ludy te niszczą świat starożytny ogniem i mieczem, zdobywają i podbijają ziemię i państwa starożytnego świata, narzucając mu swe panowanie, swe prawo i swa kulturę. Wyrazem tego przewartościowania jest sztuka i kultura okresu wędrówki ludów. Jej przedłużeniem i dalszym ciągiem jest kultura, która nazywamy : średniowieczną. Taka epoka jak średniowiecze była zdolna do czynów, które dla nas, w tej skali i doskonałości, nie są możliwe. Każda sztuka jest wyrazem woli artystycznej pewnej epoki. Posiada ona wartość dla tej epoki i może być tylko przez nią stworzona w postaci doskonałej. Doskonałość dających się naocznie ująć stosunków może powstać w sztuce tylko dzięki bezpośredniej treści życiowej, która tworzy sobie swą formę. Sztuka średniowieczna w swym charakterze i we wszystkich swych fazach jest spokrewniona z wczesnym i pełnym antykiem.. Archaicznej sztuce antycznej odpowiada pod względem bryłowatości, surowości stylu i monumentalności ujęcia okres romański średniowiecza; jednocześnie nasuwają się paralele do sztuki egipskiej i asyryjskiej.. Klasycznej sztuce greckiej odpowiada gotyk. Dla faz późnych sztuki antycznej i sztuki nowszej posiadamy to samo określenie „Barok”. Nie tylko poszczególne fazy dawnego i nowszego procesu odpowiadają sobie wzajemnie, ale także kolejność, przebieg rozwoju jest w obu przypadkach ten sam. Młode ludy, wśród których najważniejszymi dla ukształtowania średniowiecznego poglądu na świat w dziedzinie religii i sztuki byli Celtowie i Germanie, nie są w swej wspaniałej twórczości ani potomkami, ani naśladowcami Greków. Rozwój nowej sztuki odbywa się na terenie rozwoju sztuki antycznej lub sąsiedztwie tego obszaru. Dokonuje się on w bezpośrednim politycznym, religijnym i artystycznym oddziaływaniu wzajemnym z ogniskami kultury antycznej. Sztuka średniowieczna, tak bogata i tak rozmiłowana w kształtowaniu ciał, tak bohaterska i tak wytworna, jest zarazem sztuką chrześcijańską. Jest ona młodością, która obejmuje spadek po późnej kulturze, noworodkiem o prymitywnym życiu duchowym, które nagle znalazło się w atmosferze dojrzałości i starości. Osobliwością sztuki średniowiecznej, jest to, ze jest ona zarazem młodością i spuścizną po tym co dojrzałe, początkiem i dalszym ciągiem, powstaniem i przebiegiem. Niesłychana siła twórcza ujawnia się w fakcie, że rozwijał się on według własnego prawa.; wytwarzał własna sztukę i kulturę a mimo to wchłonął całkowicie spadek po późnej kulturze, która zastał. Na tym fundamencie nowa kultura wzniosła swą budowle włoską. Sztuka średniowieczna łączy przeciwieństwa w nową bogatszą syntezę, i tam gdzie środki malarstwa i rzeźby nie wystarczają, znajduje w interpretacji alegorycznej sposób, by pogodzić tradycję chrześcijańską  z prastarymi obrządkami pogańskimi, dojrzały pogląd na świat z wczesnymi formami artystycznymi i tęsknoty religijne z pięknem cielesnym. Pionierem tego ruchu staje się Zachód Europy, kultura francuska. Wszystko to, co proste, surowe, pierwotne, archaiczne i klasyczne, wszystko to, co jest nowym ukształtowaniem sztuki i nowym ukształtowaniem życia, nowym sposobem myślenia i kultem religijnym, jest własnym wytworem i wyrosło z młodzieńczego temperamentu tej północnej ludzkości, natomiast wszystko to, co tą prostotę komplikuje jest spuścizną antyczną. Nietwórcze naśladownictwa i powtarzanie zabytków widzianych lub przekazywanych przez tradycję czynów przeszłości istniały zawsze. Nazywamy je stadium rozwoju  restauracjami. Restauracje cechuje zwykle brak popędów wewnętrznych, które tworzą styl. Już choćby dlatego epoka taka jest skazana na naśladownictwo wzorów dawniejszych. Kiedy w okresie sceptycyzmu religijnego ludzkości, uświadamiają sobie uroczysty charakter sztuki archaicznej i usiłują ja wskrzesić, wtedy powstaje zwykle sztuka pozbawiona powagi wewnętrznej, pracująca przy pomocy formułek zewnętrznych., sztuka archaistyczna, nie archaiczna.: prawdziwa sztuka archaiczna powstaje z powszechnego unormowania życia duchowego i z całokształtu kultury archaicznej.